Nieuws

Bij een nieuwe nachtvlinderinventarisatie in het Pijnven werden in één nacht meer dan 90 soorten nachtvlinders en meer dan 600 individuen vastgesteld. Hoewel de vangst minder zeldzame soorten opleverde dan de uitzonderlijke telling van vorig jaar, kan dat wellicht verklaard worden door de duidelijk minder gunstige weersomstandigheden. Toch bevestigen de resultaten opnieuw de hoge ecologische kwaliteit van dit gebied in Nationaal Park Bosland.

Twintig bijenvolken van de zwarte bij in Nationaal Park Bosland kregen onlangs een bijzondere test. Onderzoekers van KU Leuven onderzochten hoe snel de bijen reageren op beschadigd broed. Die eigenschap kan een belangrijke rol spelen in de natuurlijke verdediging tegen de gevreesde varroamijt, wereldwijd één van de grootste bedreigingen voor honingbijen.
Maar deze keer kijken de onderzoekers niet alleen naar het gedrag van de bijen. Ze gaan ook op zoek naar de genetische mechanismen die mogelijk achter natuurlijke varroaresistentie schuilgaan. Kunnen bepaalde genen voorspellen welke bijenvolken beter bestand zijn tegen deze parasiet?

Op vrijdag 22 mei trok een veertigtal geïnteresseerden mee het Hobos in voor een bijzondere avondwandeling rond vleermuizen en nachtvlinders. Onder een heldere avondlucht maakten de deelnemers kennis met een wereld die voor de meeste mensen normaal verborgen blijft.

Vleermuisspecialisten Robbe Van Wassenhove en Ghis Palmans namen de groep mee in de leefwereld van vleermuizen. Tegelijk zorgde Pieter Cox met twee lichtopstellingen ervoor dat ook nachtvlinders van dichtbij konden worden bekeken — een belangrijke voedselbron voor heel wat vleermuissoorten.

Het werd een warme, bijna magische avond waarbij de deelnemers niet alleen vleermuizen konden zien vliegen, maar ze vooral ook konden horen. Met behulp van batdetectors werden de ultrasone geluiden van de dieren hoorbaar gemaakt voor het menselijke oor, terwijl op de achtergrond het roepen van een bosuil de sfeer nog versterkte. Tijdens de wandeling werden onder andere gewone dwergvleermuizen, rosse vleermuizen, laatvliegers en franjestaarten waargenomen.

De wandeling draaide echter niet alleen om beleving. Ze vormde ook een inkijk in een grootschalig onderzoeksproject binnen Nationaal Park Bosland. Verspreid over het park werden de afgelopen periode meer dan 250 vleermuiskasten opgehangen. Dat gebeurde vooral door onderzoeker Robbe Van Wassenhove, samen met Maya De Maegdt en verschillende vrijwilligers. De aankoop van deze kasten werd ondersteund door Nationaal Park Bosland.

Het project heeft een uitgesproken wetenschappelijke doelstelling. Door verschillende types vleermuiskasten op uiteenlopende locaties en in diverse bostypes te plaatsen, hopen de onderzoekers beter in kaart te brengen welke soorten aanwezig zijn binnen het park en welke verblijfplaatsen zij verkiezen. De eerste kasten werden vanaf de zomer van 2025 opgehangen en beginnen stilaan door vleermuizen ontdekt en gebruikt te worden.

De onderzoekers benadrukken daarbij nadrukkelijk dat deze kasten niet bedoeld zijn als vervanging voor natuurlijke verblijfplaatsen zoals holle bomen. De kasten dienen in de eerste plaats als onderzoeksinstrument om soorten en verspreiding beter te kunnen opvolgen.

Een volgende stap binnen het project wordt de uitbouw van een netwerk van opgeleide vrijwilligers. Zij zullen in de toekomst, onder begeleiding van de onderzoekers, mee instaan voor de inventarisaties en opvolging van de vleermuiskasten binnen het park.

Welke bomen zullen onze bossen in de toekomst nog bestand maken tegen droogte en hitte? Binnen het Europese MigFoRest-project onderzoeken het INBO en het Agentschap voor Natuur en Bos samen met internationale partners hoe aangepaste boomsoorten en genetische herkomsten kunnen bijdragen aan klimaatrobuuste bossen in Noordwest-Europa. Voor projectjaar 2026 werd het Waaltjesbos in Lommel geselecteerd als proeflocatie binnen Nationaal Park Bosland.

Op 10 mei trokken specialisten van de Vlaamse Libellenvereniging met schepnet, verrekijker en jarenlange soortenkennis door de vennen aan de noord- en oostzijde van het Pijnven in Nationaal Park Bosland. De inventarisatie kadert binnen gerichte burgerwetenschap waarbij ervaren vrijwilligers systematisch soorten opvolgen in zones waar nauwelijks toevallige waarnemingen beschikbaar zijn doordat grote delen van het gebied niet vrij toegankelijk zijn voor recreatief bezoek.

Ondanks het nog vroege moment in het libellenseizoen werden acht soorten libellen en waterjuffers vastgesteld: Azuurwaterjuffer, Bruine winterjuffer, Lantaarntje, Platbuik, Smaragdlibel, Viervlek, Vuurjuffer en Watersnuffel. De aandacht ging daarbij vooral uit naar de ecologisch interessante groep van de witsnuitlibellen, soorten die sterk verbonden zijn met zure, voedselarme venhabitats.

Naast libellen werden tijdens de inventarisatie ook nog enkele andere interessante soorten waargenomen. In het Peltse deel van het gebied werd onder meer het Groentje opgemerkt, een karakteristieke dagvlinder van heidevegetaties en overgangszones met struikvormende vegetatie. Binnen Nationaal Park Bosland geldt het Groentje bovendien als adoptiesoort voor Pelt. Daarnaast werd ook het zeldzame Bont dikkopje vastgesteld, een soort die typisch voorkomt in structuurrijke overgangssituaties tussen open vegetaties en bosranden.